sobota, 22 sierpnia 2026

Czym jest bioregionalizm?

Bioregionalizm to idea, która zakłada, że ludzkie społeczności, gospodarka i zarządzanie systemami są zrównoważone względem środowiska przyrodniczego dopiero wtedy, gdy zorganizowane są zgodnie z naturalnymi cechami i granicami danego miejsca, a nie według ustalonych granic politycznych lub administracyjnych.

Innymi słowy zamiast zadawać pytanie, w jakim kraju żyjemy, zadajemy pytanie: czego potrzebuje ta ziemia, aby mogła rozkwitać.


Mazowsze. (Fot. Tomasz Nakonieczny)


Nauka o przynależności:


Bioregionalizm nie jest tylko mapą. Jest zmianą w relacjach.

Wiążą się z nim następujące pytania:


  • Co, jeśli zorganizujemy nasze życie nie według sztucznych granic, a według działów wodnych wyznaczających naturalne granice dorzeczy większych rzek?

  • Co jeśli decyzje podejmowane byłyby są przez ludzi, na których skutki tych decyzji miałyby bezpośredni wpływ?

  • Jak by to wyglądało, gdyby ludzie troszczyli się o miejsca, które troszczą się o nich?

  • Jak moglibyśmy stać się dobrymi mieszkańcami miejsc, które zwiemy ojczyzną?


Poznanie swojego miejsca życia


Myślenie bioregionalne zaczyna się od obserwacji otaczającej przyrody, wsłuchania się w nią i ciekawości.

Ten sposób myślenia zaprasza nas do nauki i rozpoznania następujących rzeczy:


  • Skąd się bierze woda, którą pijesz?

  • Jakie rośliny i system żywnościowy przynależą do twojego regionu?

  • Jakie zwierzęta wędrują poprzez twój ekosystem?

  • Jakie rdzenne narody miały długie związki z tą ziemią?


Często nazywa się to "ponowną nauką o miejscu", przywracaniem świadomości, którą nowoczesne życie w ogromnym stopniu oddzieliło od ziemi.


Dolina Kostrzynia. Wschodnie Mazowsze (Fot. Tomasz Nakonieczny)


Przykłady bioregionalizmu


Bioregion określany jest przez ekologiczne i kulturowe systemy w ramach:

  • dorzeczy rzek

  • ekosystemów

  • gleby, terenu i klimatu

  • występujących roślin i zwierząt

  • kulturowych i społecznych relacji


Odporność ma charakter lokalny


W miarę narastania zmian klimatycznych i związanego z nimi chaosu bioregionalizm przypomina nam o tym, że odporność budowana jest blisko domu.

To może być zarówno wzmacnianie lokalnych systemów żywnościowych, ochrona rzek i działów wodnych, budowanie sieci wzajemnej pomocy i wsparcia, regeneracja ekosystemów, jak również pogłębianie wiedzy o miejscu, jego właściwościach, charakterze, zasobach.

Im silniejszy nasz związek z miejscem i sobą nawzajem, tym większa nasza zdolność do adaptacji i regeneracji.


Gdzieś na Suwalszczyźnie (Fot. Tomasz Nakonieczny)


Piękną odpowiedzią na nadchodzące wyzwania w duchu bioregionalizmu są powstające rodowe osady, ale też pojedyncze gospodarstwa stosujące zasady permakultury.

Swego czasu bioregionalizm propagowała polska organizacja ekologiczna Pracownia na rzecz Wszystkich Istot.

Wiele inspiracji, jak budować więź z ziemią dostarczają nam nasi dziadkowie i pradziadkowie, którzy czuli jeszcze ziemię, ale też rdzenne plemiona, które zachowały kompletną wiedzę o swojej ziemi.



Pradawny słowiański taniec w starożytnym grodzisku na Białorusi, zacieśniający wzajemne więzi. Okolice osady Zvon Gora. (Fot. Tomasz Nakonieczny)


Sama idea bioregionalizmu zrodziła się w Stanach Zjednoczonych wśród ludzi, którzy byli potomkami białych osadników i kolonizatorów. Zapragnęli jednak przywrócić i kultywować więź z ziemią, na której przyszło im żyć. Tradycyjna Ekologiczna Wiedza tamtejszych plemion indiańskich, wypieranych wcześniej przez ich przodków stała się dla tych ludzi cennym skarbem, który pozwalał zrozumieć tą ziemię na nowo.




Niniejszy artykuł jest w dużej mierze tłumaczeniem tekstu, który ukazał się na facebookowej stronie fundacji Pachamama Alliance https://www.facebook.com/PachamamaAlliance


Polecane artykuły:


"Bioregionalizm... czy istnieje?" Janusza Korbela  



Polecane kanały na youtube:

Łukasz Łuczaj - Rośliny Jadalne i Dziki Ogród  - prof. Łukasz Łuczaj przybliża wiedzę o dzkich roślinach jadalnych i o znaczeniu więzi z drzewami w lokalnym krajobrazie

Łukasz Nowacki - Permakultura dla każdego - praktyk permakultury Łukasz Nowacki dzieli się tu ogromem swojej wiedzy dotyczącej jego dziedziny

Danni in the Wild - Danni dzieli się swoją wiedzą na temat magii dzikich roślin leczniczych i grzybów i tego, jak określa umiejętności "czytania ziemi". Uprawia własną żywność ekologiczną. Tworzy las żywnościowy na swojej działce o powierzchni 640 metrów kwadratowych w północnej Anglii. Jej styl uprawy opiera się na połączeniu permakultury i metod bez przekopywania ziemi, a także na zasadach uprawy biodynamicznej i księżycowej.


Artykuły powiązane z tematem bioregionalizmu opublikowane na niniejszym blogu Aluna:

Żywność jako lek, czyli jak Ziemia może uzdrawiać. Rzecz o "dekolonizacji" żywności artykuł opisujący historię Andrea Landry - Indianki z plemienia Anishinaabe, która w tradycyjnej wiedzy swojego ludu odnalazła drogę ku zdrowiu swojej córki i siebie samej


Rodowa osada Zwon Gora zaczątkiem zielonej cywilizacji? - relacja z rodowej osady na Białorusi zainspirowanej naukami Anastazji z książek Władimira Megre z serii "Dzwoniące Cedry Rosji". Niniejszy artykuł jest owocem osobistej wizyty autora tego bloga w osadzie.